{"id":93687,"date":"2022-04-01T23:57:54","date_gmt":"2022-04-01T23:57:54","guid":{"rendered":"https:\/\/papersspot.com\/blog\/2022\/04\/01\/3-2-kiswahili-102-3-2-1-kiswahili-paper-1-102-1-1-lazima-wewe-ni\/"},"modified":"2022-04-01T23:57:54","modified_gmt":"2022-04-01T23:57:54","slug":"3-2-kiswahili-102-3-2-1-kiswahili-paper-1-102-1-1-lazima-wewe-ni","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/papersspot.com\/blog\/2022\/04\/01\/3-2-kiswahili-102-3-2-1-kiswahili-paper-1-102-1-1-lazima-wewe-ni\/","title":{"rendered":"3.2 KISWAHILI (102) 3.2.1 Kiswahili Paper 1 (102\/1) 1 Lazima: Wewe ni"},"content":{"rendered":"<p>3.2 KISWAHILI\u00a0(102)<\/p>\n<p> 3.2.1 Kiswahili\u00a0Paper\u00a01\u00a0(102\/1)<\/p>\n<p> 1 Lazima:<\/p>\n<p> Wewe\u00a0ni\u00a0meneja\u00a0katika\u00a0kampuni\u00a0ya\u00a0Jitihada\u00a0ambapo\u00a0pamekuwa\u00a0na\u00a0visa\u00a0vya\u00a0ukiukaji\u00a0wa<\/p>\n<p> maadili\u00a0ya\u00a0kikazi.\u00a0Waandikie\u00a0wafanyakazi\u00a0memo\u00a0kuwaonya\u00a0dhidi\u00a0ya\u00a0jambo\u00a0hili.<\/p>\n<p> 2 \u201cRununu\u00a0(simutamba)\u00a0imeleta\u00a0athari\u00a0mbaya\u00a0katika\u00a0jamii.\u201d\u00a0Jadili.<\/p>\n<p> 3 Andika\u00a0kisa\u00a0kitakachodhihirisha\u00a0maana\u00a0ya\u00a0methali:\u00a0Usitukane\u00a0wakunga\u00a0na\u00a0uzazi\u00a0ungalipo.<\/p>\n<p> 4 Tunga\u00a0kisa\u00a0kinachoanza\u00a0kwa\u00a0maneno\u00a0yafuatayo:<\/p>\n<p> Moyo\u00a0wangu\u00a0ulidunda\u00a0kwa\u00a0matarajio\u00a0makuu\u00a0&#8230;<\/p>\n<p> 11<\/p>\n<p> 3.2.2 Kiswahili\u00a0Paper\u00a02\u00a0(102\/2)<\/p>\n<p> 1 UFAHAMU:\u00a0(Alama\u00a015)<\/p>\n<p> Soma\u00a0kifungu\u00a0kifuatacho\u00a0kisha\u00a0ujibu\u00a0maswali.<\/p>\n<p> Gari\u00a0lake\u00a0kuukuu\u00a0lilikuwa\u00a0linapambana\u00a0na\u00a0barabara\u00a0yenye\u00a0mashimo\u00a0yaliyoshiba\u00a0na\u00a0kutapika<\/p>\n<p> maji\u00a0ya\u00a0mvua\u00a0ambayo\u00a0sasa\u00a0ilikuwa\u00a0inaanza\u00a0kupusa.\u00a0Japo\u00a0daima\u00a0alipambana\u00a0na\u00a0usukani\u00a0kunako<\/p>\n<p> mashimo\u00a0haya\u00a0yaliyotosha\u00a0kuitwa\u00a0magenge,\u00a0alishukuru\u00a0kwa\u00a0hali\u00a0hii.\u00a0Vipi\u00a0angeweza\u00a0kulidhibiti<\/p>\n<p> gari\u00a0lake\u00a0hili\u00a0kwenye\u00a0barabara\u00a0iliyosakafiwa\u00a0nayo\u00a0ikahitimu?\u00a0Magurudumu\u00a0haya\u00a0yaliyong\u2019ara<\/p>\n<p> kama\u00a0upara\u00a0wa\u00a0shaibu\u00a0aliyekula\u00a0chumvi\u00a0hadi\u00a0ikamwogopa\u00a0yangetii\u00a0uelekezi\u00a0wake?\u00a0Mara\u00a0ngapi<\/p>\n<p> gari\u00a0hili\u00a0limetaka\u00a0kumwasi\u00a0barabarani?\u00a0Haya\u00a0yalikuwa\u00a0baadhi\u00a0ya\u00a0maswali\u00a0yaliyompitikia\u00a0akilini.<\/p>\n<p> Hakujitakilifu\u00a0kutaka\u00a0kuyapa\u00a0mji\u00a0maana\u00a0mara\u00a0ile\u00a0mawazo\u00a0yake\u00a0yalitekwa\u00a0na\u00a0kubwagwa\u00a0katika<\/p>\n<p> nchi\u00a0ya\u00a0mbali\u00a0&#8211;\u00a0nchi\u00a0ambayo\u00a0sasa\u00a0aliiona\u00a0kama\u00a0sinema\u00a0akilini\u00a0mwake.<\/p>\n<p> Alipofika\u00a0\u00a0nyumbani\u00a0\u00a0aliliegesha\u00a0\u00a0gari\u00a0\u00a0lake\u00a0\u00a0na\u00a0\u00a0kufululiza\u00a0\u00a0ndani.\u00a0\u00a0Siku\u00a0\u00a0mbili\u00a0\u00a0zilikuwa\u00a0\u00a0zimepita<\/p>\n<p> akiwa\u00a0pale\u00a0kazini.\u00a0Madaktari\u00a0kama\u00a0yeye\u00a0hawakuwa\u00a0wengi.\u00a0Alikuwa\u00a0miongoni\u00a0mwa\u00a0madaktari<\/p>\n<p> wenye\u00a0ujuzi\u00a0katika\u00a0hospitali\u00a0hii\u00a0ya\u00a0kitaifa.\u00a0Wenzake\u00a0wengi\u00a0walikuwa\u00a0wamehamia\u00a0ughaibuni<\/p>\n<p> walikokwenda\u00a0kutafuta\u00a0maisha.\u00a0Mshahara\u00a0wao\u00a0wa\u00a0mkia\u00a0wa\u00a0mbuzi\u00a0uliwasukuma\u00a0na\u00a0kuwatema<\/p>\n<p> nje\u00a0ya\u00a0nchi\u00a0yao.\u00a0Wengi\u00a0wa\u00a0waliohamia\u00a0ng\u2019ambo\u00a0waliona\u00a0vigumu\u00a0kubaki\u00a0katika\u00a0ajira\u00a0ambayo<\/p>\n<p> kivuno\u00a0chake\u00a0kilishindwa\u00a0kumvusha\u00a0mtu\u00a0hata\u00a0nusu\u00a0ya\u00a0kwanza\u00a0ya\u00a0mwezi.\u00a0Malalamishi\u00a0ya\u00a0kulilia<\/p>\n<p> ujira\u00a0wa\u00a0heshima\u00a0yaligonga\u00a0kwenye\u00a0masikio\u00a0yaliyotiwa\u00a0zege.\u00a0Na\u00a0kweli\u00a0wanavyosema,\u00a0mwenye<\/p>\n<p> macho\u00a0haambiwi\u00a0tazama.\u00a0Basi\u00a0walitazama\u00a0hapa\u00a0na\u00a0pale\u00a0wakaona\u00a0penye\u00a0mianya\u00a0ya\u00a0matumaini,<\/p>\n<p> nao\u00a0wakaiandama.<\/p>\n<p> Hadi\u00a0leo\u00a0hii\u00a0hamna\u00a0la\u00a0mno\u00a0lililofanyika.\u00a0Ndiyo\u00a0maana\u00a0Daktari\u00a0Tabibu\u00a0anarudi\u00a0nyumbani\u00a0tangu<\/p>\n<p> kuingia\u00a0kazini\u00a0hiyo\u00a0juzi\u00a0alfajiri.\u00a0Hafanyi\u00a0kwa\u00a0kuwa\u00a0katosheka,\u00a0maana\u00a0pia\u00a0yeye\u00a0ana\u00a0dukuduku.<\/p>\n<p> Ana\u00a0shaka\u00a0ya\u00a0mustakabali\u00a0wake\u00a0ikiwa\u00a0mazingira\u00a0ni\u00a0haya\u00a0ya\u00a0kumsoza,\u00a0maana\u00a0umri\u00a0nao\u00a0unazidi<\/p>\n<p> kumla.\u00a0Japo\u00a0anatia\u00a0na\u00a0kutoa,\u00a0mizani\u00a0ya\u00a0hesabu\u00a0yake\u00a0imeasi\u00a0ulinganifu.<\/p>\n<p> Daktari\u00a0Tabibu\u00a0waama\u00a0ni\u00a0mfungwa.\u00a0Ametekwa\u00a0na\u00a0kuzuiwa\u00a0katika\u00a0kupenda\u00a0na\u00a0kuchukia\u00a0mambo.<\/p>\n<p> Ni\u00a0kama\u00a0mti\u00a0uliodumaa.\u00a0Anatamani\u00a0barabara\u00a0nzuri\u00a0za\u00a0lami.\u00a0Anatamani\u00a0mshahara\u00a0wa\u00a0kumwezesha<\/p>\n<p> kukidhi\u00a0mahitaji\u00a0yake\u00a0na\u00a0kutimiza\u00a0majukumu\u00a0yake\u00a0ya\u00a0kimsingi.\u00a0\u00a0Jana\u00a0amesema\u00a0na\u00a0rafiki\u00a0yake<\/p>\n<p> aliye\u00a0ng\u2019ambo\u00a0kwa\u00a0simu\u00a0ambayo\u00a0sasa\u00a0imetulia\u00a0mkabala\u00a0naye.\u00a0Ingawa\u00a0mwenzake\u00a0huyu\u00a0alikuwa<\/p>\n<p> mchangamfu\u00a0na\u00a0kumdokolea\u00a0hali\u00a0ya\u00a0maisha\u00a0ya\u00a0kuridhisha\u00a0kule\u00a0ugenini\u00a0kama\u00a0vile\u00a0wanataaluma<\/p>\n<p> kuenziwa,\u00a0yapo\u00a0vilevile\u00a0yaliyomtia\u00a0unyonge\u00a0moyoni.\u00a0Upweke\u00a0ndio\u00a0uliomtia\u00a0fukuto\u00a0kuu.\u00a0\u00a0Licha<\/p>\n<p> ya\u00a0hela\u00a0zote\u00a0hizo\u00a0za\u00a0kupigiwa\u00a0mfano,\u00a0watu\u00a0hawana\u00a0muda\u00a0wa\u00a0kutembeleana\u00a0na\u00a0kujuliana\u00a0hali<\/p>\n<p> au\u00a0hata\u00a0kukutana\u00a0tu\u00a0mkahawani\u00a0wakashiriki\u00a0mlo.\u00a0Eti\u00a0ni\u00a0kila\u00a0mtu\u00a0na\u00a0hamsini\u00a0zake.\u00a0Halafu\u00a0ipo<\/p>\n<p> changamoto\u00a0ya\u00a0hali\u00a0ya\u00a0hewa.\u00a0Baridi\u00a0ya\u00a0ng\u2019ambo\u00a0haifanyi\u00a0mzaha\u00a0katika\u00a0kumtafuna\u00a0mtu.\u00a0Ni\u00a0hali<\/p>\n<p> tofauti\u00a0na\u00a0ile\u00a0aliyoizoea.<\/p>\n<p> 12<\/p>\n<p> Daktari\u00a0Tabibu\u00a0alizitia\u00a0kauli\u00a0za\u00a0rafiki\u00a0yake\u00a0kwenye\u00a0mizani\u00a0ya\u00a0moyo\u00a0wake.\u00a0\u00a0\u00a0Akawaza\u00a0ikiwa<\/p>\n<p> kweli\u00a0si\u00a0bora\u00a0kulemazwa\u00a0na\u00a0mzizimo\u00a0ugenini\u00a0badala\u00a0ya\u00a0kuishi\u00a0katika\u00a0kinamasi\u00a0cha\u00a0kuumbuliwa<\/p>\n<p> nyumbani.\u00a0Kisha\u00a0punde\u00a0lilimjia\u00a0wazo\u00a0la\u00a0marehemu\u00a0nyanyake\u00a0na\u00a0wengine\u00a0kama\u00a0yeye\u00a0waliofadhili<\/p>\n<p> masomo\u00a0yake\u00a0kupitia\u00a0kwa\u00a0serikali\u00a0na\u00a0njia\u00a0ya\u00a0kodi.\u00a0Je,\u00a0si\u00a0usaliti\u00a0huu?\u00a0Vipi\u00a0aikimbie\u00a0nchi\u00a0kabla<\/p>\n<p> ya\u00a0kuihudumia\u00a0ilhali\u00a0imemjenga\u00a0hadi\u00a0kuwa\u00a0daktari?\u00a0Na\u00a0je,\u00a0wafanyakazi\u00a0wake\u00a0wa\u00a0nyumbani<\/p>\n<p> watakwenda\u00a0wapi?Atawaambiaje\u00a0kuwa\u00a0sasa\u00a0hahitaji\u00a0huduma\u00a0zao\u00a0kwa\u00a0kuwa\u00a0anakimbia\u00a0nchi<\/p>\n<p> yake?<\/p>\n<p> Mawazo\u00a0yake\u00a0yalikatizwa\u00a0na\u00a0simu\u00a0iliyolia\u00a0na\u00a0kumshtua.\u00a0Alipoitazama\u00a0aliiona\u00a0imeng\u2019ara\u00a0kwa<\/p>\n<p> mwangaza\u00a0ulioweka\u00a0wazi\u00a0jina\u00a0la\u00a0mpigaji.\u00a0Alifahamu\u00a0kuwa\u00a0leo\u00a0hii\u00a0tena\u00a0dharura\u00a0nyingine\u00a0ilikuwa<\/p>\n<p> inamwalika\u00a0hospitalini.\u00a0Mwili\u00a0wake\u00a0ulimsaliti\u00a0ingawa\u00a0moyo\u00a0wake\u00a0ulimkumbusha\u00a0kuwa\u00a0lisilo<\/p>\n<p> budi\u00a0hutendwa.\u00a0Hapo\u00a0ndipo\u00a0alipoiinua\u00a0ile\u00a0simu\u00a0tayari\u00a0kusema\u00a0na\u00a0mwenzake\u00a0upande\u00a0wa\u00a0pili.<\/p>\n<p> \u201cHaloo!\u201d\u00a0Sauti\u00a0nyororo\u00a0kutoka\u00a0upande\u00a0wa\u00a0pili\u00a0iliita.<\/p>\n<p> \u201cHaloo!\u201d<\/p>\n<p> \u201cNaam!\u00a0Dharura\u00a0nyingine\u00a0tena\u00a0daktari.\u00a0Unaombwa\u00a0kuokoa\u00a0maisha\u00a0mengine\u00a0tena!\u201d<\/p>\n<p> \u201cHaya.\u00a0Ila\u00a0mwanzo\u00a0nitahitaji\u00a0kujimwagia\u00a0maji\u201d,\u00a0na\u00a0pale\u00a0pale\u00a0akaikata\u00a0ile\u00a0simu.<\/p>\n<p> Daktari\u00a0Tabibu\u00a0aliingia\u00a0hamamuni\u00a0huku\u00a0kajifunga\u00a0taulo\u00a0kiunoni\u00a0tayari\u00a0kuoga.\u00a0Aliyafungulia\u00a0maji<\/p>\n<p> lakini\u00a0ule\u00a0mfereji\u00a0uligoma\u00a0kutapika\u00a0maji.\u00a0Ulikuwa\u00a0umekauka\u00a0kabisa.\u00a0Daktari\u00a0Tabibu\u00a0aliduwaa<\/p>\n<p> pale.\u00a0Aliufunga\u00a0ule\u00a0mfereji\u00a0kabla\u00a0ya\u00a0kuiaga\u00a0bafu.<\/p>\n<p> (a) Eleza\u00a0sababu\u00a0nne\u00a0zinazowafanya\u00a0wataalamu\u00a0kuhamia\u00a0nchi\u00a0za\u00a0nje. (alama\u00a04)<\/p>\n<p> (b) \u201cHakuna\u00a0masika\u00a0yasiyokuwa\u00a0na\u00a0mbu.\u201d\u00a0Thibitisha\u00a0kauli\u00a0hii\u00a0kwa\u00a0kurejelea\u00a0hali\u00a0ya<\/p>\n<p> waliohamia\u00a0ng\u2019ambo. (alama\u00a03)<\/p>\n<p> (c) Fafanua\u00a0athari\u00a0tatu\u00a0zinazoikumba\u00a0nchi\u00a0ya\u00a0msimulizi\u00a0kutokana\u00a0na\u00a0uhamiaji\u00a0ng\u2019ambo\u00a0wa<\/p>\n<p> wataalamu. (alama\u00a03)<\/p>\n<p> (d) Eleza\u00a0mchango\u00a0wa\u00a0teknolojia\u00a0kwa\u00a0kurejelea\u00a0kifungu. (alama\u00a03)<\/p>\n<p> (e) Eleza\u00a0maana\u00a0za\u00a0msamiati\u00a0ufuatao\u00a0kulingana\u00a0na\u00a0taarifa. (alama\u00a02)<\/p>\n<p> (i) kuyapa\u00a0mji<\/p>\n<p> (ii) fukuto<\/p>\n<p> 13<\/p>\n<p> 2 UFUPISHO:\u00a0(Alama\u00a015)<\/p>\n<p> Soma\u00a0kifungu\u00a0kifuatacho\u00a0kisha\u00a0ujibu\u00a0maswali.<\/p>\n<p> Wakenya\u00a0\u00a0walipoipitisha\u00a0\u00a0katiba\u00a0\u00a0mpya\u00a0\u00a0waliidhinisha\u00a0\u00a0mfumo\u00a0\u00a0wa\u00a0\u00a0ugatuzi.\u00a0\u00a0Katika\u00a0\u00a0mfumo\u00a0\u00a0huu,<\/p>\n<p> mamlaka\u00a0ya\u00a0serikali\u00a0kuu\u00a0katika\u00a0uongozi,\u00a0usimamizi\u00a0na\u00a0utumiaji\u00a0wa\u00a0rasilimali\u00a0za\u00a0nchi\u00a0hupunguzwa.<\/p>\n<p> Kiasi\u00a0fulani\u00a0cha\u00a0mamlaka\u00a0hutwaliwa\u00a0na\u00a0maeneo\u00a0ya\u00a0ugatuzi.\u00a0Suala\u00a0hili\u00a0halikuzingatiwa\u00a0katika<\/p>\n<p> katiba\u00a0ya\u00a0awali\u00a0ambapo\u00a0mamlaka\u00a0yote\u00a0yalikuwa\u00a0mikononi\u00a0mwa\u00a0serikali\u00a0kuu.\u00a0Kutokana\u00a0na\u00a0upana<\/p>\n<p> na\u00a0wingi\u00a0wa\u00a0maeneo\u00a0nchini,\u00a0iliiwia\u00a0vigumu\u00a0serikali\u00a0kuu\u00a0kuhakikisha\u00a0kwamba\u00a0kulikuwa\u00a0na\u00a0usawa<\/p>\n<p> wa\u00a0kimaendeleo\u00a0katika\u00a0sehemu\u00a0zote\u00a0nchini.<\/p>\n<p> Kwa\u00a0mujibu\u00a0wa\u00a0katiba\u00a0mpya,\u00a0serikali\u00a0kuu\u00a0haina\u00a0budi\u00a0kuyasaidia\u00a0maeneo\u00a0yote\u00a0ya\u00a0ugatuzi\u00a0ili<\/p>\n<p> yaweze\u00a0kujinyanyua\u00a0kiuchumi\u00a0na\u00a0kuboresha\u00a0hali\u00a0za\u00a0maisha\u00a0za\u00a0wakazi\u00a0wake.\u00a0Vilevile\u00a0ni\u00a0jukumu<\/p>\n<p> la\u00a0kila\u00a0eneo\u00a0la\u00a0ugatuzi\u00a0kuweka\u00a0mikakati\u00a0madhubuti\u00a0ili\u00a0kuchunguza\u00a0na\u00a0kubainisha\u00a0rasilimali\u00a0zote<\/p>\n<p> katika\u00a0maeneo\u00a0husika.\u00a0Hili\u00a0litasaidia\u00a0kuvumbua\u00a0rasilimali\u00a0ambazo\u00a0zinaweza\u00a0kuchangia\u00a0katika<\/p>\n<p> ustawishaji\u00a0wa\u00a0maeneo\u00a0haya.\u00a0Maeneo\u00a0haya\u00a0pia\u00a0yanatakiwa\u00a0kutafuta\u00a0mbinu\u00a0zitakazofanikisha<\/p>\n<p> uzalishaji\u00a0na\u00a0utumiaji\u00a0wa\u00a0rasilimali\u00a0hizi\u00a0kwa\u00a0njia\u00a0endelevu.\u00a0Mojawapo\u00a0ya\u00a0mbinu\u00a0hizi\u00a0ni\u00a0uongezaji<\/p>\n<p> thamani\u00a0katika\u00a0rasilimali\u00a0yoyote\u00a0inayozalishwa\u00a0kwenye\u00a0eneo\u00a0mahususi.<\/p>\n<p> Maeneo\u00a0mengi\u00a0ya\u00a0ugatuzi\u00a0nchini\u00a0humu\u00a0yanategemea\u00a0kilimo\u00a0cha\u00a0ufugaji\u00a0kama\u00a0mhimili\u00a0wa\u00a0uchumi.<\/p>\n<p> Licha\u00a0ya\u00a0kuwa\u00a0nguzo,\u00a0kilimo\u00a0hiki\u00a0hakijawahi\u00a0kupigiwa\u00a0darubini\u00a0vizuri\u00a0kwa\u00a0lengo\u00a0la\u00a0kukiimarisha<\/p>\n<p> ili\u00a0kiwanufaishe\u00a0wenyeji\u00a0kikamilifu.\u00a0Aghalabu\u00a0wafugaji\u00a0wengi\u00a0huandama\u00a0mbinu\u00a0za\u00a0jadi\u00a0za\u00a0ufugaji<\/p>\n<p> ambazo\u00a0haziwahakikishii\u00a0ongezeko\u00a0la\u00a0mapato.\u00a0Isitoshe,\u00a0wafugaji\u00a0hawa\u00a0wanakabiliwa\u00a0na\u00a0tatizo<\/p>\n<p> katika\u00a0soko\u00a0la\u00a0mifugo\u00a0ambapo\u00a0wengi\u00a0hupunjwa\u00a0na\u00a0matapeli.\u00a0Pamoja\u00a0na\u00a0haya,\u00a0baadhi\u00a0ya\u00a0wakazi<\/p>\n<p> huuza\u00a0mifugo\u00a0nje\u00a0ya\u00a0nchi\u00a0wakiwa\u00a0wazimawazima\u00a0bila\u00a0kuwazia\u00a0matokeo\u00a0ya\u00a0kitendo\u00a0hiki.\u00a0\u00a0\u00a0Si<\/p>\n<p> ajabu\u00a0kuwaona\u00a0ng\u2019ombe,\u00a0ngamia,\u00a0mbuzi\u00a0na\u00a0kondoo\u00a0wakipakiwa\u00a0kwenye\u00a0malori\u00a0na\u00a0kusafirishwa<\/p>\n<p> nje\u00a0ya\u00a0nchi.\u00a0Ukweli\u00a0ni\u00a0kwamba\u00a0jambo\u00a0hili\u00a0ni\u00a0hatari\u00a0sana,\u00a0si\u00a0kwa\u00a0uchumi\u00a0wa\u00a0maeneo\u00a0husika\u00a0tu,<\/p>\n<p> bali\u00a0pia\u00a0kwa\u00a0Kenya\u00a0kwa\u00a0jumla.\u00a0Hii\u00a0ni\u00a0kwa\u00a0kuwa\u00a0walionunua\u00a0mifugo\u00a0wazimawazima\u00a0wanaweza<\/p>\n<p> kuhiari\u00a0kutowachinja\u00a0na\u00a0badala\u00a0yake\u00a0kuwatumia\u00a0kama\u00a0mbegu\u00a0za\u00a0kuzalisha\u00a0mifugo\u00a0wao.\u00a0Hapa<\/p>\n<p> pana\u00a0\u00a0hatari\u00a0\u00a0ya\u00a0\u00a0maeneo\u00a0\u00a0haya\u00a0\u00a0kupoteza\u00a0\u00a0wateja\u00a0\u00a0kwani\u00a0\u00a0baada\u00a0\u00a0ya\u00a0\u00a0muda\u00a0\u00a0huenda\u00a0\u00a0wanaonunua<\/p>\n<p> mifugo\u00a0wakajitosheleza\u00a0na\u00a0kukosa\u00a0kuja\u00a0kununua\u00a0mifugo\u00a0wengine.\u00a0Hali\u00a0ikiwa\u00a0hivyo,\u00a0maeneo<\/p>\n<p> yaliyotegemea\u00a0soko\u00a0hili\u00a0huenda\u00a0yakalipoteza\u00a0taratibu,\u00a0na\u00a0bila\u00a0shaka\u00a0kupoteza\u00a0natija\u00a0inayotokana<\/p>\n<p> na\u00a0soko\u00a0lenyewe.<\/p>\n<p> Ili\u00a0\u00a0kudhibiti\u00a0\u00a0hali\u00a0\u00a0hii,\u00a0\u00a0itakuwa\u00a0\u00a0bora\u00a0\u00a0ikiwa\u00a0\u00a0viwanda\u00a0\u00a0vya\u00a0\u00a0kuchinjia\u00a0\u00a0mifugo\u00a0\u00a0na\u00a0\u00a0kupakia\u00a0\u00a0nyama<\/p>\n<p> vitajengwa\u00a0katika\u00a0maeneo\u00a0haya\u00a0ya\u00a0ugatuzi.\u00a0Hili\u00a0litawawezesha\u00a0wakazi\u00a0kuuza\u00a0nyama\u00a0badala\u00a0ya<\/p>\n<p> kuuza\u00a0mifugo\u00a0wazimawazima.\u00a0Fauka\u00a0ya\u00a0haya,\u00a0maeneo\u00a0haya\u00a0yatajikinga\u00a0dhidi\u00a0ya\u00a0kupoteza\u00a0bidhaa<\/p>\n<p> zinazotokana\u00a0na\u00a0mifugo.\u00a0\u00a0\u00a0Hizi\u00a0ni\u00a0kama\u00a0vile\u00a0ngozi,\u00a0kwato\u00a0na\u00a0pembe\u00a0ambazo\u00a0bila\u00a0shaka\u00a0zina<\/p>\n<p> 14<\/p>\n<p> natija\u00a0kuu.\u00a0Ngozi\u00a0kwa\u00a0mfano,\u00a0ni\u00a0bidhaa\u00a0muhimu\u00a0sana\u00a0katika\u00a0sekta\u00a0ya\u00a0utengenezaji\u00a0wa\u00a0mavazi\u00a0na<\/p>\n<p> mifuko.\u00a0Viwanda\u00a0vinavyotumia\u00a0ngozi\u00a0kama\u00a0malighafi\u00a0vikijengwa\u00a0katika\u00a0maeneo\u00a0haya,\u00a0wakazi<\/p>\n<p> wake\u00a0watanufaika\u00a0si\u00a0haba.\u00a0Mathalani,\u00a0viwanda\u00a0vya\u00a0kutengenezea\u00a0viatu,\u00a0mishipi,\u00a0mifuko\u00a0na\u00a0nguo<\/p>\n<p> vikianzishwa,\u00a0wawekezaji\u00a0watalazimika\u00a0kuanzisha\u00a0viwanda\u00a0vingine\u00a0vitegemezi.\u00a0Kadhalika,\u00a0ni<\/p>\n<p> dhahiri\u00a0kwamba\u00a0bidhaa\u00a0zinazotokana\u00a0na\u00a0ngozi\u00a0huhitaji\u00a0kutiwa\u00a0nakshi.\u00a0Kuanzishwa\u00a0kwa\u00a0viwanda<\/p>\n<p> hivi\u00a0basi\u00a0kutazua\u00a0haja\u00a0ya\u00a0kuanzishwa\u00a0kwa\u00a0viwanda\u00a0vya\u00a0kutengenezea\u00a0rangi,\u00a0pamoja\u00a0na\u00a0maduka\u00a0ya<\/p>\n<p> kuuza\u00a0bidhaa\u00a0yenyewe.\u00a0Isitoshe,\u00a0gundi\u00a0ya\u00a0kugandisha\u00a0bidhaa\u00a0hizi\u00a0itahitajika,\u00a0hivyo\u00a0kusababisha<\/p>\n<p> haja\u00a0ya\u00a0kuanzishwa\u00a0kwa\u00a0kiwanda\u00a0cha\u00a0gundi.\u00a0Matokeo\u00a0ya\u00a0shughuli\u00a0hizi\u00a0zote\u00a0ni\u00a0kuzalishwa\u00a0kwa<\/p>\n<p> nafasi\u00a0anuwai\u00a0za\u00a0kazi\u00a0kwa\u00a0wakazi.\u00a0Hili\u00a0litakuwa\u00a0na\u00a0matokeo\u00a0zaidi\u00a0chanya,\u00a0hususan\u00a0kwa\u00a0vijana.<\/p>\n<p> Badala\u00a0\u00a0ya\u00a0\u00a0kushiriki\u00a0\u00a0ulevi\u00a0\u00a0na\u00a0\u00a0burudani\u00a0\u00a0zinazowahatarisha,\u00a0\u00a0wataweza\u00a0\u00a0kujitafutia\u00a0\u00a0riziki\u00a0\u00a0katika<\/p>\n<p> viwanda\u00a0hivi.<\/p>\n<p> Juu\u00a0ya\u00a0hayo,\u00a0mfumo\u00a0wa\u00a0ugatuzi\u00a0utayawezesha\u00a0maeneo\u00a0husika\u00a0kuongezea\u00a0thamani\u00a0utoaji\u00a0wa<\/p>\n<p> huduma\u00a0za\u00a0kijamii\u00a0na\u00a0kiutawala\u00a0kulingana\u00a0na\u00a0mahitaji\u00a0ya\u00a0maeneo\u00a0haya.\u00a0Ni\u00a0muhimu\u00a0hata\u00a0hivyo<\/p>\n<p> kuzingatia\u00a0\u00a0kwamba\u00a0\u00a0kila\u00a0\u00a0eneo\u00a0\u00a0la\u00a0\u00a0ugatuzi\u00a0\u00a0lina\u00a0\u00a0upekee\u00a0\u00a0wake,\u00a0\u00a0navyo\u00a0\u00a0vipaumbele\u00a0\u00a0hutofautiana<\/p>\n<p> kulingana\u00a0na\u00a0maeneo.\u00a0Kuna\u00a0yale\u00a0ambayo\u00a0yatasisitiza\u00a0usalama,\u00a0mengine\u00a0ujenzi\u00a0na\u00a0uimarishaji\u00a0wa<\/p>\n<p> miundomsingi\u00a0kama\u00a0vile\u00a0barabara,\u00a0vituo\u00a0vya\u00a0afya\u00a0na\u00a0hata\u00a0taasisi\u00a0za\u00a0elimu.\u00a0La\u00a0muhimu\u00a0ni\u00a0wakazi<\/p>\n<p> wa\u00a0maeneo\u00a0husika\u00a0kubainisha\u00a0ni\u00a0lipi\u00a0litatekelezwa\u00a0kwanza.<\/p>\n<p> Kinga\u00a0na\u00a0kinga\u00a0ndipo\u00a0moto\u00a0uwakapo.\u00a0Kufanikiwa\u00a0kwa\u00a0mfumo\u00a0wa\u00a0ugatuzi\u00a0kutategemea\u00a0juhudi\u00a0za<\/p>\n<p> kila\u00a0mkazi\u00a0wa\u00a0eneo\u00a0husika.\u00a0Ni\u00a0muhimu\u00a0kila\u00a0mkazi\u00a0kujiona\u00a0kuwa\u00a0mmiliki\u00a0wa\u00a0eneo\u00a0zima\u00a0la\u00a0ugatuzi<\/p>\n<p> na\u00a0kuwajibika\u00a0katika\u00a0kuliendeleza\u00a0kwa\u00a0hali\u00a0na\u00a0mali.\u00a0Uwajibikaji\u00a0huu\u00a0unajumuisha\u00a0uteuzi\u00a0wa<\/p>\n<p> viongozi\u00a0wenye\u00a0muono\u00a0mzuri\u00a0na\u00a0ambao\u00a0watawawezesha\u00a0kuyafikia\u00a0malengo\u00a0yao\u00a0ya\u00a0kimaendeleo.<\/p>\n<p> Hakika,\u00a0mustakabali\u00a0na\u00a0uwepo\u00a0wa\u00a0eneo\u00a0la\u00a0ugatuzi\u00a0utakuwa\u00a0zao\u00a0la\u00a0maamuzi\u00a0ya\u00a0wanaeneo.\u00a0Vilevile<\/p>\n<p> ufanisi\u00a0wa\u00a0maeneo\u00a0ya\u00a0ugatuzi\u00a0utakuwa\u00a0msingi\u00a0wa\u00a0ufanisi\u00a0wa\u00a0taifa\u00a0kwa\u00a0jumla.<\/p>\n<p> (a) Fupisha\u00a0ujumbe\u00a0wa\u00a0aya\u00a0tatu\u00a0za\u00a0mwanzo\u00a0kwa\u00a0maneno\u00a085-90.<\/p>\n<p> Matayarisho:<\/p>\n<p> (alama\u00a08,\u00a01\u00a0ya\u00a0mtiririko)<\/p>\n<p> Nakala\u00a0safi:<\/p>\n<p> (b) Kwa\u00a0kutumia\u00a0maneno\u00a075-80,\u00a0bainisha\u00a0masuala\u00a0ambayo\u00a0mwandishi\u00a0anaibua\u00a0katika<\/p>\n<p> aya\u00a0tatu\u00a0za\u00a0mwisho. (alama\u00a07,\u00a01\u00a0ya\u00a0mtiririko)<\/p>\n<p> 15<\/p>\n<p> 3 MATUMIZI\u00a0YA\u00a0LUGHA:\u00a0(Alama\u00a040)<\/p>\n<p> (a) (i) Eleza\u00a0maana\u00a0ya\u00a0sauti\u00a0mwambatano. (alama\u00a02)<\/p>\n<p> (ii) Andika\u00a0sauti\u00a0mwambatano\u00a0inayotamkiwa\u00a0kwenye\u00a0ufizi. (alama\u00a01)<\/p>\n<p> (b) Andika\u00a0sentensi\u00a0ifuatayo\u00a0upya\u00a0ukibadilisha\u00a0neno\u00a0lililopigiwa\u00a0mstari\u00a0kuwa\u00a0kielezi.<\/p>\n<p> Komu\u00a0ameshona\u00a0nguo\u00a0nzuri\u00a0na\u00a0kuiuza\u00a0sokoni. (alama\u00a01)<\/p>\n<p> (c) Tunga\u00a0sentensi\u00a0mojamoja\u00a0kubainisha: (alama\u00a04)<\/p>\n<p> (i) kihusishi\u00a0cha\u00a0wakati<\/p>\n<p> (ii) kivumishi\u00a0cha\u00a0pekee\u00a0chenye\u00a0maana,\u00a0\u201cbila\u00a0kubagua\u201d.<\/p>\n<p> (d) Andika\u00a0sentensi\u00a0ifuatayo\u00a0katika\u00a0hali\u00a0yakinishi.<\/p>\n<p> Askari\u00a0wasipopiga\u00a0doria\u00a0wala\u00a0kushirikiana\u00a0na\u00a0raia\u00a0hawatakuwa\u00a0wametuhakikishia<\/p>\n<p> usalama. (alama\u00a02)<\/p>\n<p> (e) Bainisha\u00a0mofimu\u00a0katika\u00a0neno:<\/p>\n<p> atamnywea (alama\u00a03)<\/p>\n<p> (f) Andika\u00a0sentensi\u00a0ifuatayo\u00a0katika\u00a0hali\u00a0ya\u00a0udogo:<\/p>\n<p> Madebe\u00a0hayo\u00a0yatasafirishwa\u00a0pamoja\u00a0na\u00a0nyundo\u00a0hizi. (alama\u00a02)<\/p>\n<p> (g) Ainisha\u00a0vishazi\u00a0katika\u00a0sentensi\u00a0ifuatayo:<\/p>\n<p> Ingawa\u00a0mshahara\u00a0wake\u00a0si\u00a0mkubwa\u00a0anaikimu\u00a0familia\u00a0yake. (alama\u00a02)<\/p>\n<p> (h) Tunga\u00a0sentensi\u00a0tatu\u00a0kuonyesha\u00a0matumizi\u00a0matatu\u00a0tofauti\u00a0ya\u00a0kiambishi\u00a0\u2018li\u2019. (alama\u00a03)<\/p>\n<p> (i) (i) Eleza\u00a0maana\u00a0ya\u00a0sentensi\u00a0ya\u00a0masharti. (alama\u00a01)<\/p>\n<p> (ii) Tunga\u00a0sentensi\u00a0ya\u00a0masharti. (alama\u00a02)<\/p>\n<p> (j) Tumia\u00a0kiwakilishi\u00a0cha\u00a0\u2018a\u2019\u00a0unganifu\u00a0katika\u00a0sentensi\u00a0kuonyesha:<\/p>\n<p> (i) umilikaji<\/p>\n<p> (alama\u00a02)<\/p>\n<p> (ii) nafasi\u00a0katika\u00a0orodha\u00a0au\u00a0nafasi\u00a0katika\u00a0kundi (alama\u00a02)<\/p>\n<p> (k) Tunga\u00a0sentensi\u00a0yenye\u00a0kikundi\u00a0tenzi\u00a0chenye\u00a0muundo\u00a0ufuatao:<\/p>\n<p> Kitenzi\u00a0kisaidizi,\u00a0kitenzi\u00a0kikuu,\u00a0nomino (alama\u00a02)<\/p>\n<p> (l) Tunga\u00a0sentensi\u00a0mbili\u00a0kuonyesha\u00a0matumizi\u00a0mawili\u00a0tofauti\u00a0ya\u00a0kistari\u00a0kirefu.<\/p>\n<p> 16<\/p>\n<p> (alama\u00a02)<\/p>\n<p> (m) Unganisha\u00a0sentensi\u00a0zifuatazo\u00a0kuwa\u00a0sentensi\u00a0moja\u00a0bila\u00a0kurudia\u00a0kitenzi.<\/p>\n<p> Osore\u00a0amempigia\u00a0Ngungui\u00a0simu.\u00a0Ngungui\u00a0amempigia\u00a0Osore\u00a0simu. (alama\u00a02)<\/p>\n<p> (n) Andika\u00a0upya\u00a0sentensi\u00a0ifuatayo\u00a0ukibadilisha\u00a0vitenzi\u00a0vilivyomo\u00a0kuwa\u00a0nomino:<\/p>\n<p> Mayaka\u00a0anapotumbuiza\u00a0huchekesha\u00a0sana. (alama\u00a02)<\/p>\n<p> (o) Andika\u00a0maana\u00a0tatu\u00a0za\u00a0neno:\u00a0\u00a0kanda. (alama\u00a03)<\/p>\n<p> (p) Andika\u00a0visawe\u00a0viwili\u00a0vya\u00a0nahau:\u00a0enda\u00a0kombo. (alama\u00a02)<\/p>\n<p> 4 ISIMUJAMII:\u00a0(Alama\u00a010)<\/p>\n<p> Soma\u00a0makala\u00a0yafuatayo\u00a0kisha\u00a0ujibu\u00a0maswali.<\/p>\n<p> Haya\u00a0ng\u2019ara\u00a0&#8230;\u00a0 Ng\u2019ara\u00a0leo!\u00a0Nguo\u00a0motomoto.\u00a0Ng\u2019ara\u00a0leo\u00a0kwa\u00a0bei\u00a0rahisi.\u00a0Hamsini\u00a0hamsini\u00a0shati.<\/p>\n<p> Kuona\u00a0ni\u00a0bure.\u00a0Bure\u00a0kwa\u00a0bure.\u00a0Shika\u00a0mwenyewe\u00a0ujionee.\u00a0Bei\u00a0nafuu.\u00a0Bei\u00a0ya\u00a0starehe.\u00a0Haya<\/p>\n<p> haya.\u00a0Usikose\u00a0mwanangu!\u00a0Hamsa!\u00a0Fifty!\u00a0Hamsa!\u00a0Fifty!\u00a0Hamsa\u00a0na\u00a0nyingine.<\/p>\n<p> (a) Bainisha\u00a0sajili\u00a0ya\u00a0mazungumzo\u00a0haya. (alama\u00a02)<\/p>\n<p> (b) Eleza\u00a0sifa\u00a0nane\u00a0za\u00a0sajili\u00a0hii\u00a0kwa\u00a0kurejelea\u00a0kifungu\u00a0hiki. (alama\u00a08)<\/p>\n<p> 17<\/p>\n<p> (c) Eleza\u00a0mbinu\u00a0sita\u00a0unazoweza\u00a0kutumia\u00a0katika\u00a0kukusanya\u00a0na\u00a0kuhifadhi\u00a0habari<\/p>\n<p> 3.2.3 Kiswahili\u00a0Paper\u00a03\u00a0(102\/3)<\/p>\n<p> SEHEMU\u00a0A\u00a0:\u00a0\u00a0FASIHI\u00a0SIMULIZI<\/p>\n<p> 1 Lazima<\/p>\n<p> (a) Huku\u00a0ukitoa\u00a0mfano,\u00a0eleza\u00a0maana\u00a0ya\u00a0vitanza\u00a0ndimi. (alama\u00a02)<\/p>\n<p> (b) Fafanua\u00a0majukumu\u00a0sita\u00a0ya\u00a0vitanza\u00a0ndimi\u00a0katika\u00a0jamii. (alama\u00a06)<\/p>\n<p> kuhusu\u00a0vitanza\u00a0ndimi. (alama\u00a012)<\/p>\n<p> SEHEMU\u00a0B:\u00a0\u00a0RIWAYA<\/p>\n<p> Said\u00a0A.\u00a0Mohamed:\u00a0Utengano<\/p>\n<p> 2 \u201cWalifanya\u00a0kazi,\u00a0walimenyeka,<\/p>\n<p> Njaa,\u00a0ndiyo\u00a0ilikuwa\u00a0misumenoLakini\u00a0walilala\u00a0na\u00a0njaa\u00a0&#8230;<\/p>\n<p> Iliyokeketa\u00a0matumbo\u00a0yao,\u00a0&#8230;\u201d<\/p>\n<p> Jibu\u00a0swali\u00a0la\u00a02\u00a0au\u00a0la\u00a03.<\/p>\n<p> kauli\u00a0hii. (alama\u00a02)<\/p>\n<p> (c) Kwa\u00a0kurejelea\u00a0tamthilia,\u00a0fafanua\u00a0mifano\u00a0mingine\u00a0saba\u00a0ya\u00a0matumizi\u00a0ya\u00a0tamathali(a) Eleza\u00a0muktadha\u00a0wa\u00a0dondoo\u00a0hili. (alama\u00a04)<\/p>\n<p> (b) Bainisha\u00a0tamathali\u00a0mbili\u00a0za\u00a0usemi\u00a0zinazojitokeza\u00a0katika\u00a0dondoo\u00a0hili. (alama\u00a04)<\/p>\n<p> (c) Kwa\u00a0kurejelea\u00a0riwaya,\u00a0onyesha\u00a0jinsi\u00a0wanyonge\u00a0walivyomenyeka. (alama\u00a012)<\/p>\n<p> 3 Jadili\u00a0uhusiano\u00a0uliopo\u00a0kati\u00a0ya\u00a0wahusika\u00a0na\u00a0maudhui\u00a0kwa\u00a0kurejelea\u00a0wahusika\u00a0wafuatao:<\/p>\n<p> (a) Shoka (alama\u00a010)<\/p>\n<p> (b) Kazija (alama\u00a010)<\/p>\n<p> SEHEMU\u00a0C:\u00a0TAMTHILIA<\/p>\n<p> T.\u00a0Arege:\u00a0\u00a0Mstahiki\u00a0Meya<\/p>\n<p> Jibu\u00a0swali\u00a0la\u00a04\u00a0au\u00a0la\u00a05.<\/p>\n<p> 4 Jadili\u00a0mchango\u00a0wa\u00a0Wanacheneo\u00a0katika\u00a0kuivunja\u00a0jamii\u00a0yao. (alama\u00a020)<\/p>\n<p> 5 \u201cNdiyo\u00a0hivyo\u00a0bwana.\u00a0\u00a0Elimu\u00a0yetu\u00a0hapa\u00a0ni\u00a0ya\u00a0kawaida\u00a0mno.\u00a0\u00a0Haina\u00a0kubwa\u00a0la\u00a0kumfaa\u00a0mtoto<\/p>\n<p> mwenye\u00a0mzazi\u00a0anayeona\u00a0mbali.\u201d<\/p>\n<p> (a) Eleza\u00a0muktadha\u00a0wa\u00a0maneno\u00a0haya. (alama\u00a04)<\/p>\n<p> (b) Bainisha\u00a0tamathali\u00a0ya\u00a0usemi\u00a0inayojitokeza\u00a0katika\u00a0dondoo\u00a0hili\u00a0ukirejelea\u00a0msemaji\u00a0wa<\/p>\n<p> uliyotaja\u00a0katika\u00a0(b)\u00a0hapo\u00a0juu. (alama\u00a014)<\/p>\n<p> 18<\/p>\n<p> Nikaiga\u00a0rika\u00a0langu,\u00a0kwa\u00a0vileo\u00a0na\u00a0mbio\u00a0za\u00a0wasichana,<\/p>\n<p> Ni\u00a0wakati\u00a0utanena.<\/p>\n<p> Wapitao\u00a0wakiimba,\u00a0eti\u00a0mimi,\u00a0ningapenda\u00a0hali\u00a0zao,<\/p>\n<p> Eti\u00a0ni\u00a0kwa\u00a0raha\u00a0zao.<\/p>\n<p> Ni\u00a0mtu\u00a0kuwa\u00a0hawara,\u00a0wa\u00a0vitimbi,\u00a0ama\u00a0alozawa\u00a0tasa?<\/p>\n<p> Waama\u00a0sina\u00a0makosa.<\/p>\n<p> Muwaite\u00a0watribu,\u00a0kina\u00a0Siti,\u00a0watuzwa\u00a0ilimu\u00a0hiyo,<\/p>\n<p> Kwalo\u00a0sichafuki\u00a0moyo.<\/p>\n<p> Siwi\u00a0nikaona\u00a0ghere,\u00a0lailatu,\u00a0nyota\u00a0njema\u00a0itafika,<\/p>\n<p> Akiri\u00a0amejibika.<\/p>\n<p> SEHEMU\u00a0D:\u00a0\u00a0\u00a0USHAIRI<\/p>\n<p> Jibu\u00a0swali\u00a0la\u00a06\u00a0au\u00a0la\u00a07.<\/p>\n<p> 6 Soma\u00a0shairi\u00a0lifuatalo\u00a0kisha\u00a0ujibu\u00a0maswali.<\/p>\n<p> Sinongi\u00a0aushi\u00a0yangu,\u00a0hii\u00a0leo,\u00a0kwa\u00a0ukungu\u00a0wa\u00a0ujana,<\/p>\n<p> Kiwa\u00a0ni\u00a0riziki\u00a0yangu,\u00a0mapokeo,\u00a0kuoa\u00a0na\u00a0kuona,<\/p>\n<p> Nashukuru\u00a0kwa\u00a0ugumba,\u00a0wenye\u00a0ndimi,\u00a0wanipagazao\u00a0nao,<\/p>\n<p> Haupandiki\u00a0mgomba,\u00a0wana\u00a0nyemi,\u00a0fisadi\u00a0wa\u00a0hadhi\u00a0zao,<\/p>\n<p> Ni\u00a0lipi\u00a0lenye\u00a0kukera,\u00a0kwa\u00a0Muumbi,\u00a0marufuku\u00a0kwenye\u00a0misa,<\/p>\n<p> Ugumba\u00a0na\u00a0ukapera,\u00a0sio\u00a0dhambi,\u00a0wala\u00a0haujawa\u00a0kosa,<\/p>\n<p> Bora\u00a0tungeni\u00a0vitabu,\u00a0magazeti,\u00a0mutangaze\u00a0kwa\u00a0rediyo,<\/p>\n<p> Na\u00a0zaidi\u00a0muhutubu,\u00a0kwa\u00a0umati,\u00a0muwambe\u00a0ambayo\u00a0siyo,<\/p>\n<p> Hidhuru\u00a0yote\u00a0ni\u00a0bure,\u00a0sio\u00a0kitu,\u00a0kudhiki\u00a0asodhikika,<\/p>\n<p> Kwa\u00a0shangwe\u00a0na\u00a0njerejere\u00a0kila\u00a0mtu,\u00a0mdomo\u00a0utafumuka,<\/p>\n<p> (Mwalaa\u00a0M.\u00a0Nyanje)<\/p>\n<p> (a) Eleza\u00a0jambo\u00a0ambalo\u00a0mzungumzaji\u00a0(nafsineni)\u00a0katika\u00a0shairi\u00a0hili\u00a0anasingiziwa.<\/p>\n<p> (alama\u00a02)<\/p>\n<p> (b) Fafanua\u00a0mambo\u00a0matano\u00a0ambayo\u00a0mzungumzaji\u00a0(nafsineni)\u00a0anapinga\u00a0katika\u00a0shairi\u00a0hili.(alama\u00a05)<\/p>\n<p> (c) Eleza\u00a0umuhimu\u00a0wa\u00a0viishio\u00a0vya\u00a0beti\u00a0za\u00a0shairi\u00a0hili. (alama\u00a02)<\/p>\n<p> (d) Andika\u00a0ubeti\u00a0wa\u00a0tatu\u00a0kwa\u00a0lugha\u00a0ya\u00a0nathari. (alama\u00a04)<\/p>\n<p> (e) Eleza\u00a0muundo\u00a0wa\u00a0shairi\u00a0hili. (alama\u00a05)<\/p>\n<p> (f) Bainisha\u00a0matumizi\u00a0mawili\u00a0ya\u00a0tasfida\u00a0katika\u00a0shairi\u00a0hili. (alama\u00a02)<\/p>\n<p> 19<\/p>\n<p> 7 Soma\u00a0shairi\u00a0lifuatalo\u00a0kisha\u00a0ujibu\u00a0maswali.<\/p>\n<p> 1\u00a0\u00a0\u00a0Huno\u00a0wakati\u00a0mufti,\u00a0vijana\u00a0nawausia,<\/p>\n<p> Msije\u00a0juta\u00a0laiti,\u00a0mkamba\u00a0sikuwambia,<\/p>\n<p> Si\u00a0hayati\u00a0si\u00a0mamati,\u00a0vijana\u00a0hino\u00a0dunia,<\/p>\n<p> Uonapo\u00a0vyang\u2019aria,\u00a0tahadhari\u00a0vitakula.<\/p>\n<p> 2\u00a0\u00a0\u00a0Japo\u00a0aula\u00a0kushufu,\u00a0na\u00a0machoni\u00a0vyavutia,<\/p>\n<p> Dunia\u00a0wana\u00a0dhaifu,\u00a0yaugua\u00a0nisikia,<\/p>\n<p> Vijana\u00a0nawasarifu,\u00a0falau\u00a0mkisikia,<\/p>\n<p> Ukiona\u00a0vyang\u2019aria,\u00a0tahadhari\u00a0vitakula.<\/p>\n<p> 3\u00a0\u00a0\u00a0Jepusheni\u00a0na\u00a0zinaa,\u00a0mlale\u00a0penye\u00a0sheria,<\/p>\n<p> Msije\u00a0andama\u00a0baa,\u00a0makaa\u00a0kujipalia,<\/p>\n<p> Jepusheni\u00a0na\u00a0zinaa,\u00a0madhara\u00a0kukadiria,<\/p>\n<p> Uonapo\u00a0vyang\u2019aria,\u00a0tahadhari\u00a0vitakula.<\/p>\n<p> 4\u00a0\u00a0\u00a0Ngawa\u00a0waone\u00a0wazuri,\u00a0nadhifu\u00a0kukuvalia,<\/p>\n<p> Wajimwaie\u00a0uturi,\u00a0na\u00a0mapoda\u00a0kumichia,<\/p>\n<p> Si\u00a0mlango\u00a0nyumba\u00a0nzuri,\u00a0ngia\u00a0ndani\u00a0shuhudia,<\/p>\n<p> Uonapo\u00a0vyang\u2019aria,\u00a0tahadhari\u00a0vitakula.<\/p>\n<p> 5\u00a0\u00a0\u00a0Wawapi\u00a0leo\u00a0madume,\u00a0anasa\u00a0walopapia?<\/p>\n<p> Wamepita\u00a0ja\u00a0umeme,\u00a0leo\u00a0yao\u00a0sitoria,<\/p>\n<p> Shime\u00a0enyi\u00a0wana\u00a0shime,\u00a0bora\u00a0kumcha\u00a0Jalia,<\/p>\n<p> Uonapo\u00a0vyang\u2019aria,\u00a0tahadhari\u00a0vitakula.<\/p>\n<p> 6\u00a0\u00a0\u00a0Nambie\u00a0faida\u00a0gani,\u00a0nambie\u00a0ipi\u00a0fidia?<\/p>\n<p> Upatayo\u00a0hatimani,\u00a0waja\u00a0wakikufukia,<\/p>\n<p> Ila\u00a0kufa\u00a0kama\u00a0nyani,\u00a0kasoro\u00a0yako\u00a0mkia,<\/p>\n<p> Uonapo\u00a0vyang\u2019aria,\u00a0tahadhari\u00a0vitakula.<\/p>\n<p> 7\u00a0\u00a0\u00a0Kikiki\u00a0ikaze\u00a0kamba,\u00a0u\u00a0kijana\u00a0vumilia,<\/p>\n<p> Ujifanye\u00a0kama\u00a0kwamba,\u00a0u\u00a0jiwe\u00a0huna\u00a0hisia,<\/p>\n<p> Wakwambe\u00a0watalokwamba,\u00a0kwa\u00a0lolote\u00a0vumilia,<\/p>\n<p> Uonapo\u00a0vyang\u2019aria,\u00a0tahadhari\u00a0vitakula.<\/p>\n<p> 8\u00a0\u00a0\u00a0Vyatiririka\u00a0tiriri,\u00a0vina\u00a0vyanikubalia,<\/p>\n<p> Alo\u00a0bora\u00a0mshairi,\u00a0pa\u00a0tamu\u00a0humalizia,<\/p>\n<p> Nahitimisha\u00a0shairi,\u00a0dua\u00a0ninawapigia,<\/p>\n<p> Uonapo\u00a0vyang\u2019aria,\u00a0tahadhari\u00a0vitakula.<\/p>\n<p> (b) Fafanua\u00a0kwa\u00a0kutoa\u00a0mifano,\u00a0mbinu\u00a0nne\u00a0alizotumia\u00a0mshairi\u00a0kutosheleza\u00a0mahitaji\u00a0ya<\/p>\n<p> (c) Nafsineni\u00a0(mzungumzaji)\u00a0katika\u00a0shairi\u00a0hili\u00a0inasema\u00a0na\u00a0pande\u00a0mbili.\u00a0\u00a0Zieleze\u00a0pande\u00a0hizo.<\/p>\n<p> \u201cKikaza\u201d\u00a0\u00a0\u00a0(Robert\u00a0Oduori)<\/p>\n<p> 8 \u2018Wakaacha\u00a0chungu\u00a0kinatokota\u00a0&#8211;\u00a0bila\u00a0kuivisha\u00a0chakula\u2019.\u00a0\u00a0Kwa\u00a0hakika\u00a0walijibu,\u00a0\u201cNdio\u00a0mtindo,\u00a0na<\/p>\n<p> kuivisha\u00a0chakula. (alama\u00a016)9.\u00a0\u00a0\u00a0Ewe\u00a0Mola\u00a0mtukuka,\u00a0si\u00a0shaka\u00a0wanisikia,<\/p>\n<p> Wakingie\u00a0wanarika,\u00a0na\u00a0anasa\u00a0za\u00a0dunia,<\/p>\n<p> Amina\u00a0wangu\u00a0Rabuka,\u00a0dua\u00a0yangu\u00a0naishia,<\/p>\n<p> Uonapo\u00a0vyang\u2019aria,\u00a0tahadhari\u00a0vitakula.<\/p>\n<p> (Mwalaa\u00a0M.\u00a0Nyanje)<\/p>\n<p> (a) Eleza\u00a0ujumbe\u00a0wa\u00a0shairi\u00a0hili. (alama\u00a04)<\/p>\n<p> kiarudhi\u00a0katika\u00a0shairi\u00a0hili. (alama\u00a08)<\/p>\n<p> (alama\u00a02)<\/p>\n<p> (d) Eleza\u00a0umuhimu\u00a0wa\u00a0maswali\u00a0ya\u00a0balagha\u00a0katika\u00a0shairi\u00a0hili. (alama\u00a03)<\/p>\n<p> (e) Bainisha\u00a0toni\u00a0ya\u00a0shairi\u00a0hili. (alama\u00a03)<\/p>\n<p> SEHEMU\u00a0E:\u00a0HADITHI\u00a0FUPI<\/p>\n<p> K\u00a0Walibora\u00a0na\u00a0S.\u00a0A.\u00a0Mohamed: Damu\u00a0Nyeusi\u00a0na\u00a0Hadithi\u00a0Nyingine<\/p>\n<p> sisi\u00a0tulifuata\u00a0mitindo.\u201d<\/p>\n<p> (a) Fafanua\u00a0muktadha\u00a0wa\u00a0dondoo\u00a0hili. (alama\u00a04)<\/p>\n<p> (b) Onyesha\u00a0jinsi\u00a0Wanatekede\u00a0wanavyofuata\u00a0mitindo\u00a0na\u00a0kuacha\u00a0chungu\u00a0kinatokota\u00a0bila<\/p>\n<p> 20<\/p>\n<p> Visit www.kcse-online.info for thousands of revision materials<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>3.2 KISWAHILI\u00a0(102) 3.2.1 Kiswahili\u00a0Paper\u00a01\u00a0(102\/1) 1 Lazima: Wewe\u00a0ni\u00a0meneja\u00a0katika\u00a0kampuni\u00a0ya\u00a0Jitihada\u00a0ambapo\u00a0pamekuwa\u00a0na\u00a0visa\u00a0vya\u00a0ukiukaji\u00a0wa maadili\u00a0ya\u00a0kikazi.\u00a0Waandikie\u00a0wafanyakazi\u00a0memo\u00a0kuwaonya\u00a0dhidi\u00a0ya\u00a0jambo\u00a0hili. 2 \u201cRununu\u00a0(simutamba)\u00a0imeleta\u00a0athari\u00a0mbaya\u00a0katika\u00a0jamii.\u201d\u00a0Jadili. 3 Andika\u00a0kisa\u00a0kitakachodhihirisha\u00a0maana\u00a0ya\u00a0methali:\u00a0Usitukane\u00a0wakunga\u00a0na\u00a0uzazi\u00a0ungalipo. 4 Tunga\u00a0kisa\u00a0kinachoanza\u00a0kwa\u00a0maneno\u00a0yafuatayo: Moyo\u00a0wangu\u00a0ulidunda\u00a0kwa\u00a0matarajio\u00a0makuu\u00a0&#8230; 11 3.2.2 Kiswahili\u00a0Paper\u00a02\u00a0(102\/2) 1 UFAHAMU:\u00a0(Alama\u00a015) Soma\u00a0kifungu\u00a0kifuatacho\u00a0kisha\u00a0ujibu\u00a0maswali. Gari\u00a0lake\u00a0kuukuu\u00a0lilikuwa\u00a0linapambana\u00a0na\u00a0barabara\u00a0yenye\u00a0mashimo\u00a0yaliyoshiba\u00a0na\u00a0kutapika maji\u00a0ya\u00a0mvua\u00a0ambayo\u00a0sasa\u00a0ilikuwa\u00a0inaanza\u00a0kupusa.\u00a0Japo\u00a0daima\u00a0alipambana\u00a0na\u00a0usukani\u00a0kunako mashimo\u00a0haya\u00a0yaliyotosha\u00a0kuitwa\u00a0magenge,\u00a0alishukuru\u00a0kwa\u00a0hali\u00a0hii.\u00a0Vipi\u00a0angeweza\u00a0kulidhibiti gari\u00a0lake\u00a0hili\u00a0kwenye\u00a0barabara\u00a0iliyosakafiwa\u00a0nayo\u00a0ikahitimu?\u00a0Magurudumu\u00a0haya\u00a0yaliyong\u2019ara kama\u00a0upara\u00a0wa\u00a0shaibu\u00a0aliyekula\u00a0chumvi\u00a0hadi\u00a0ikamwogopa\u00a0yangetii\u00a0uelekezi\u00a0wake?\u00a0Mara\u00a0ngapi gari\u00a0hili\u00a0limetaka\u00a0kumwasi\u00a0barabarani?\u00a0Haya\u00a0yalikuwa\u00a0baadhi\u00a0ya\u00a0maswali\u00a0yaliyompitikia\u00a0akilini. Hakujitakilifu\u00a0kutaka\u00a0kuyapa\u00a0mji\u00a0maana\u00a0mara\u00a0ile\u00a0mawazo\u00a0yake\u00a0yalitekwa\u00a0na\u00a0kubwagwa\u00a0katika nchi\u00a0ya\u00a0mbali\u00a0&#8211;\u00a0nchi\u00a0ambayo\u00a0sasa\u00a0aliiona\u00a0kama\u00a0sinema\u00a0akilini\u00a0mwake. Alipofika\u00a0\u00a0nyumbani\u00a0\u00a0aliliegesha\u00a0\u00a0gari\u00a0\u00a0lake\u00a0\u00a0na\u00a0\u00a0kufululiza\u00a0\u00a0ndani.\u00a0\u00a0Siku\u00a0\u00a0mbili\u00a0\u00a0zilikuwa\u00a0\u00a0zimepita akiwa\u00a0pale\u00a0kazini.\u00a0Madaktari\u00a0kama\u00a0yeye\u00a0hawakuwa\u00a0wengi.\u00a0Alikuwa\u00a0miongoni\u00a0mwa\u00a0madaktari wenye\u00a0ujuzi\u00a0katika\u00a0hospitali\u00a0hii\u00a0ya\u00a0kitaifa.\u00a0Wenzake\u00a0wengi\u00a0walikuwa\u00a0wamehamia\u00a0ughaibuni walikokwenda\u00a0kutafuta\u00a0maisha.\u00a0Mshahara\u00a0wao\u00a0wa\u00a0mkia\u00a0wa\u00a0mbuzi\u00a0uliwasukuma\u00a0na\u00a0kuwatema nje\u00a0ya\u00a0nchi\u00a0yao.\u00a0Wengi\u00a0wa\u00a0waliohamia\u00a0ng\u2019ambo\u00a0waliona\u00a0vigumu\u00a0kubaki\u00a0katika\u00a0ajira\u00a0ambayo kivuno\u00a0chake\u00a0kilishindwa\u00a0kumvusha\u00a0mtu\u00a0hata\u00a0nusu\u00a0ya\u00a0kwanza\u00a0ya\u00a0mwezi.\u00a0Malalamishi\u00a0ya\u00a0kulilia ujira\u00a0wa\u00a0heshima\u00a0yaligonga\u00a0kwenye\u00a0masikio\u00a0yaliyotiwa\u00a0zege.\u00a0Na\u00a0kweli\u00a0wanavyosema,\u00a0mwenye macho\u00a0haambiwi\u00a0tazama.\u00a0Basi\u00a0walitazama\u00a0hapa\u00a0na\u00a0pale\u00a0wakaona\u00a0penye\u00a0mianya\u00a0ya\u00a0matumaini, nao\u00a0wakaiandama. Hadi\u00a0leo\u00a0hii\u00a0hamna\u00a0la\u00a0mno\u00a0lililofanyika.\u00a0Ndiyo\u00a0maana\u00a0Daktari\u00a0Tabibu\u00a0anarudi\u00a0nyumbani\u00a0tangu kuingia\u00a0kazini\u00a0hiyo\u00a0juzi\u00a0alfajiri.\u00a0Hafanyi\u00a0kwa\u00a0kuwa\u00a0katosheka,\u00a0maana\u00a0pia\u00a0yeye\u00a0ana\u00a0dukuduku. Ana\u00a0shaka\u00a0ya\u00a0mustakabali\u00a0wake\u00a0ikiwa\u00a0mazingira\u00a0ni\u00a0haya\u00a0ya\u00a0kumsoza,\u00a0maana\u00a0umri\u00a0nao\u00a0unazidi kumla.\u00a0Japo\u00a0anatia\u00a0na\u00a0kutoa,\u00a0mizani\u00a0ya\u00a0hesabu\u00a0yake\u00a0imeasi\u00a0ulinganifu. Daktari\u00a0Tabibu\u00a0waama\u00a0ni\u00a0mfungwa.\u00a0Ametekwa\u00a0na\u00a0kuzuiwa\u00a0katika\u00a0kupenda\u00a0na\u00a0kuchukia\u00a0mambo. Ni\u00a0kama\u00a0mti\u00a0uliodumaa.\u00a0Anatamani\u00a0barabara\u00a0nzuri\u00a0za\u00a0lami.\u00a0Anatamani\u00a0mshahara\u00a0wa\u00a0kumwezesha kukidhi\u00a0mahitaji\u00a0yake\u00a0na\u00a0kutimiza\u00a0majukumu\u00a0yake\u00a0ya\u00a0kimsingi.\u00a0\u00a0Jana\u00a0amesema\u00a0na\u00a0rafiki\u00a0yake aliye\u00a0ng\u2019ambo\u00a0kwa\u00a0simu\u00a0ambayo\u00a0sasa\u00a0imetulia\u00a0mkabala\u00a0naye.\u00a0Ingawa\u00a0mwenzake\u00a0huyu\u00a0alikuwa mchangamfu\u00a0na\u00a0kumdokolea\u00a0hali\u00a0ya\u00a0maisha\u00a0ya\u00a0kuridhisha\u00a0kule\u00a0ugenini\u00a0kama\u00a0vile\u00a0wanataaluma kuenziwa,\u00a0yapo\u00a0vilevile\u00a0yaliyomtia\u00a0unyonge\u00a0moyoni.\u00a0Upweke\u00a0ndio\u00a0uliomtia\u00a0fukuto\u00a0kuu.\u00a0\u00a0Licha ya\u00a0hela\u00a0zote\u00a0hizo\u00a0za\u00a0kupigiwa\u00a0mfano,\u00a0watu\u00a0hawana\u00a0muda\u00a0wa\u00a0kutembeleana\u00a0na\u00a0kujuliana\u00a0hali au\u00a0hata\u00a0kukutana\u00a0tu\u00a0mkahawani\u00a0wakashiriki\u00a0mlo.\u00a0Eti\u00a0ni\u00a0kila\u00a0mtu\u00a0na\u00a0hamsini\u00a0zake.\u00a0Halafu\u00a0ipo changamoto\u00a0ya\u00a0hali\u00a0ya\u00a0hewa.\u00a0Baridi\u00a0ya\u00a0ng\u2019ambo\u00a0haifanyi\u00a0mzaha\u00a0katika\u00a0kumtafuna\u00a0mtu.\u00a0Ni\u00a0hali tofauti\u00a0na\u00a0ile\u00a0aliyoizoea. 12 Daktari\u00a0Tabibu\u00a0alizitia\u00a0kauli\u00a0za\u00a0rafiki\u00a0yake\u00a0kwenye\u00a0mizani\u00a0ya\u00a0moyo\u00a0wake.\u00a0\u00a0\u00a0Akawaza\u00a0ikiwa kweli\u00a0si\u00a0bora\u00a0kulemazwa\u00a0na\u00a0mzizimo\u00a0ugenini\u00a0badala\u00a0ya\u00a0kuishi\u00a0katika\u00a0kinamasi\u00a0cha\u00a0kuumbuliwa [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[10],"class_list":["post-93687","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-research-paper-writing","tag-writing"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/papersspot.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/93687","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/papersspot.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/papersspot.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/papersspot.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/papersspot.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=93687"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/papersspot.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/93687\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/papersspot.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=93687"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/papersspot.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=93687"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/papersspot.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=93687"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}